BEST OF(F) (fragment/3)

nga Arb Elo

Herën e parë, për të cilën mund të kujtohem, që mbaj mend të jem futur në një kinema, i bie të kem qenë në një moshë parashkollore: jemi, unë, im vëlla e ime më ulur në radhët e para te kinema „Dajti“, një sallë me pak pjerrësi e me karrige të drunjta, të cilave u paloseshin me zhurmë ndenjëset, është kohë dreke e nëna, siç më ka treguar më vonë, na ka sjellë aty, pasi do që ne të marrim edukimin më të mirë të mundshëm, porse edhe të argëtohemi.

Shfaqet filmi „Oskeola“, me subjekt nga romanet e Majn Rid [Thomas Mayne Reid], nga i cili do të lexoj më vonë „Oskeola, prijësi i seminolëve“ dhe „Ujku i vogël i detit“; barazvlera filmike, barazpesha, përgjigja e Gjermanisë Lindore (në një bashkëprodhim me Bullgarinë dhe Kubën), siç do të mësoj edhe më vonë akoma, ndaj ekranizimit të romaneve me indianë të Karl Mait [Karl May] në atë Perëndimore.

Natyrisht që edhe Oskeola, ashtu si edhe Vinetuja i Mai-t, është prijës indian (Amerike) dhe lufton pa iu trembur syri ndaj kolonizatorëve të bardhë që shtijnë me armë zjarri, ndërkohë që ai dhe të tijët parapëlqejnë armët e ftohta, harqet dhe çomanget, e tani jemi në skenën kulmore, përmbyllëse të filmit: Oskeola gjendet në një avullore, godet një kaubojs, pastaj një tjetër, porse Bashani, „i keqi“, me një shall të kuq të lidhur skiç në qafë e që e mban kokën shtrembër e që sheh me njërin sy thuajse të mbyllur, është në breg të lumit dhe e ndjek ngjarjen që atje i hipur në kalë; Oskeola ndez kallëpet e dinamitit, i hedh në avullore e mu në çastin që ajo shpërthen e hapërdahet në ajër me zjarr dhe copa dërrasash e shumë ashkla, ai hidhet me kokë në ujë dhe thikën e mban me gojë, ndërsa noton kah bregu me sytë që i shndrijnë nga hakmarrja për fisin e tij.

Publiku është ngritur tash në këmbë e salla mbushet me dufin e tij, që gjen sidoqoftë një të çarë e gufon, kur dikush, ndërsa Oskeola ka mbërritur në breg e po merr vrull për ta kapur Bashanin prej teshave prej lëkure e për ta hedhur nga kali e pastaj për ta goditur me grusht, kur dikush nuk përmbahet dot më dhe klith: „Bjeri qenit, thyeja turinjtë, q… robt shkërdhatës!“ e pastaj të gjithë, të ushtruar aq shpesh nëpër parada, mbledhje e mitingje me udhëheqësit, nuk përmbahen më e brohorasin në kor: „Oskeola! Oskeola!“

Vite më vonë, jam tashmë mbi 10 vjeç, gjendem te kinema „Partizani“, e cila ndodhej aty ku ngrihet Partizani i Panjohur. Është kohë dreke, është verë dhe vapë dhe shfaqet filmi „Herkuli kundër tiranëve të Babilonisë“.

Dua të marr një biletë e të tilla ka sa të duash, veçse në sportel, e kjo është fort irreale, ka ose më mirë: nuk ka më shumë se 5-6 vetë, të cilët, po të rrinin e të prisnin ca të qetë, pa patur nevojë as të rrinin në radhë, do të mund të mbaronin punë shpejt, porse nuk është ashtu; është një kaladibrançe pa ekip kundërshtar, shtyhen, djersijnë e përpiqen të kapen pas hekurave të sportelit, që është akoma i mbyllur. Janë të gjithë meshkuj e nuk më kujtohet, nëse kanë për shoqëruese ndonjë vajzë a grua, që do i binte të prisnin diku aty rrotull.

Nuk i bie dot në të se pse shtyhen e rreken ashtu: a mos vallë mëtojnë të gjejnë bileta për radhët e fundit, ku mund të përkëdhelesh e puthesh me të dashurën, pa patur njeri pas? Apo bëhet fjalë për shfaqjet e darkës dhe arsyet janë edhe ato të natyrës erotike? Apo, e kjo më ngjan më afërmendsh pas kaq e kaq vitesh, kjo e gjitha nuk mund të qëmtohet me logjikë, me arsye, porse është diçka irracionale; shtyhen se ashtu u pëlqen, në mos kot, ose se kërkojnë motiv për t’u kruar, për t’u gërricur, për t’u rrahur pra.

Dhe ashtu ndodh; pas ngacmimeve të zakonshmeve plas grushti. Përleshen dy djem, vëllezër ndoshta, me një mesoburrë që rrëmben një tullë e qëllon njërin prej tyre në kokë. Atij i del gjak nga hundët dhe, ma sa duket, humb ndjenjat, pasi këputet e rrëzohet gjerë e gjatë, tjetri ndërkaq merr vrull dhe i hidhet sulmuesit me shkelm në bark, por harron ndërkaq që e ka të përgjysmuar drejtpeshimin; mesoburri e godet pikërisht aty me një kundërshkelm e tani të dy vëllezërit a shokët gjenden të shtrirë përdhe. Kundërshtari nuk humbet kohë, por ngre sërish tullën nga toka e i godet me të të dy edhe nga një herë në kokë; i pari lahet në gjak  e ndoshta edhe ka vdekur, nuk merret vesh mirë. Ndërkohë sporteli është hapur, porse askush nuk e ka më mendjen te biletat, përpos meje, që blej një e futem në kinema, ku flimi shfaqet pastaj si zakonisht e ku treçereku i sallës është bosh.

Në të gjithë këtë ngjarje, çka më ka intriguar gjithnjë më vonë, kur u bëra ca më i vetëdijshëm, sidomos pasi emigrova, ka qenë një element i sherrit në dukje i parëndësishëm, porse vendimtar në fitoren e hatashme të mesoburrit: tulla. Si u gjend ajo me aq lehtësi, nëse nuk e marrim të dhënë që ai kish ardhur aty me qëllimin e thjeshtë për të goditur dikënd me sende të forta? Dhe nuk ka qenë ky me siguri sherri i vetëm që është kryer me ndihmën e tullës; kam dëgjuar shumë histori me rënie me tullë kokës, i ra me tullë, madje edhe për tipa të cilit niseshin në mëngjes për në punë dhe, siç ndodhte rëndom asokohe, mbanin nën sqetull, të mbështjellë me gazetë, që i bie me rregull treshi të ketë qenë ose „Zëri i Popullit“, ose „Bashkimi“, por ndoshta edhe „Luftëtari“, disa feta bukë, të lyera me gjalpë zakonisht dhe ca feta të holla djathi ndërmjet, porse në rastet për të cilat e kam fjalën paketa nuk kishte bukë brenda, por një tullë, silikate më së shumti, për nga vetë kompaktësia e kësaj së fundit në dallim nga tulla e kuqe e zakonshme, që ndodhte edhe të shkërmoqej e të të linte kështu në baltë; një tullë silikate pra, të mbështjellë me gazetë, me të cilën godisnin më së shpeshti nga pas, pas qafe, kundërshtarët e tyre që po niseshin edhe ata për në punë (asokohe papunësia dënohej me ligj) e që përfundonin afërmendsh jo në ndërmarrjet e tyre, porse në Urgjencë.

Më ka qëlluar në një rast në një qytet të Gjermanisë të jem dëshmitar i një përleshjeje të një duzine emigrantësh shqiptarë nga njëra anë, me një tufë ushtarësh anglezë të dehur, nga ana tjetër. Ende e kam parasysh rendjen absurde të tanëve vërdallë sheshit ku ndodhi kacafytja për të gjetur tulla apo gurë; kotni më vete e gjitha kjo e mjaft bizarre, sidomos kur, pasi nuk patën gjetur asnjë send të fortë që mund të përdorej si armë, bënin pastaj të shkulnin kalldrëmin e sheshit, porse nuk ia dilnin dot; fugat mes gurëve ishin të mbushura me beton e nuk kishin asnjë të çarë apo të dalë për bé.

Do t’ia vlente të hiqej një paralele midis filmave që jepeshin rëndom atëbotë dhe nivelit të testosteronit të të fortëve, si edhe shumimit të këtyre të fundit si lepujt nga vitet ’80 e këtej, kur vendin e grushtit të ndershëm fizik e zunë dalëngadalë thika, e bukës më së pari, pastaj ajo e bërë enkas për therje, ca më vonë leva, shufër hekuri a çeliku kjo, fjalë kjo, semantika e së cilës mund të shpjegohej ndoshta me shoferllëkun, zanat i lakmuar ky asokohe, kur nuk kishte makina private, e që fqinjëronte shpesh me alkoolin, par pasojë me zënkat, ndonëse ndërvarësia mes pijes dhe vozitjes do t’i ngjante sot një të barazlarguari paksa e zhdrejtë në përpjestim.

Numri i të fortëve erdhi duke u rritur respektivisht me kohë deri në rënien e diktaturës dhe mori përmasa të tjera pas’ 90-ës, kur forcës trupore iu venit karizma e dikurshme në varësi të armëve të ftohta të lartpërmendura, për ta humbur krejtësisht atë në vitin e lig ’97, kur u hapën depot e armëve e kur shumëkujt, për të mos thënë gjithkujt, edhe atyre më të mbaruarve, iu dha mundësia të bëheshin të zotët e vetes së tyre, mundësi të cilën shumëkush nuk e la t’i shkonte dëm, dukuri kjo që pasqyrohet qartë në disa parcela të varrezave të kryeqytetit, ku diferenca mes viteve të lindjes e të vdekjes së të rënëve nuk i kalon të tridhjetat.

E, për të hequr paralelen mes celuloidit dhe vërtetësisë së ndikimit të tij në jetën e përditshme, le të mjaftohemi me përmendjen e disa filmash legjendarë e të personazheve të tyre fort të dashur për rininë, në periudhën kur të fortët e Laprakës, Varrit të Bomit, Kombinatit, Porcelanit, merreshin akoma me paralele, gira dhe peshëngritje. Stiverivsi [Steve Reeves], „Ursusi“, Maçiste, „Të kapet Oiçi gjallë a vdekur“, Uliksi, „Herkuli kundër tiranëve të Babilonisë“, „Herkuli i lëshuar nga zinxhirët“, „Kurrizo“, „Fanfan tulipani“, „Gjiganti i Rodit“, „Dueli i kampionëve“, „Të shtatët kundër Tebës“, etj. Nomen est omen, thotë latini.

Ndërsa ata të pasdiktaturës janë pjesa që mbetet e kinematografisë botërore e merita për këtë i takon internetit; më saktë: piraterisë që hov(i) në demokraci menjëherë pas rënies së rendit e, falë Zotit, së çensurës gjithashtu. Herën e fundit që qeshë në Tiranë, ndërsa po ktheheshim me një kushëri rrugës së Fortuzit, ky më luti të ndalonim në një lokal ku shërbeheshin edhe meze, pasi donte të takonte dikë për një punë.

Ishte pasdite, aty nga ora pesë; katër a pesë klientë, atmosferë familjare; një fëmijë luante mes tavolinave me veten e tij e nuk e di pse më shkuan sytë te një ekran i varur në mur, nga gulçimet ndoshta që vinin prej aty: transmetohej një porno hardcore, kanal satelitor, një femër me katër meshkuj, njëri prej së cilëve ishte si të thuash rezervë e ndërrohej me bashkëlojtarët si në një ndeshje baskebolli; mungonte vetëm përkitja e duarve, me të cilën me zgjoi nga tromaksja kushëriri im: „Nuk qeka Dashi ktu, sa paska hik; duhet me pa i her te llotoja…“

(vijon)

Leave a Comment

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *

Ky sajt përdor Akismet-in për të pakësuar numrin e mesazheve të padëshiruara. Mësoni se si përpunohen të dhënat e komentit tuaj.